Ik ben bang voor mijn bevalling, wat nu? 

Het is drie uur ’s nachts en je ligt wakker. Je telefoon licht op, je tikt iets in waarvan je weet dat het je niet gaat helpen, en toch scroll je door. Een bevalverhaal dat traumatisch eindigt. Een online discussie vol horror. Een filmpje dat je liever niet had gezien. Je probeert rustig te ademen, maar de paniek kruipt omhoog. Hoe ga ik dit doen? Wat als ik het niet aankan?

Overdag zeg je tegen je vriendinnen dat je er bijna zin in hebt. In je hoofd telt iets anders door. Een vermoeide stem die zegt: ik wil niet, ik wil niet, ik wil niet. En ondertussen schaam je je, want je wilt dit kindje toch zo graag. Je vraagt je af of er iets mis is met jou.

Wat ik je meteen kan vertellen: er is niets mis met jou. Angst voor de bevalling speelt bij veel vrouwen, en in mijn praktijk zie ik dat die angst zelden over de bevalling als gebeurtenis gaat. Hij gaat over het idee dat je jezelf kwijtraakt: dat anderen voor je bepalen, dat je het niet aankan, dat je niet wordt gehoord. 

Ik ben Dominique de Leon Sanchez, verloskundige in Leiden en eigenaar van Verloskundigenpraktijk Draagkracht uit Leiden. In dit blog leg ik je uit waarom angst de bevalling vaak zwaarder maakt dan nodig, wat je kunt doen als de paniek toeslaat, hoe je overdag stappen zet en wat je partner kan betekenen, ook als die zelf ook bang is.

Is het normaal om bang te zijn voor je bevalling?

Ja, angst voor de bevalling is heel normaal. In de praktijk zie ik dat bijna elke vrouw ergens in haar zwangerschap bang is, ook vrouwen die er aan de buitenkant onbevangen uitzien.

Wat de angst aanwakkert is bijna altijd hetzelfde rijtje: negatie bevalervaringen uit je omgeving, films met vrouwen die op hun rug liggen te schreeuwen, social media waar twee kampen elkaar bestoken, en een ouder, vriend of familielid die goedbedoeld iets met je wil delen. Ook als die verhalen goed bedoeld zijn, doen ze iets met je. Ze nestelen zich in je hoofd zonder dat je het doorhebt.

Voeg daarbij dat we in een maatschappij leven waarin we zoveel mogelijk risico’s willen beperken en alles vooraf willen weten. En het bijzondere aan een bevalling is precies dat: dat je dat nooit precies van tevoren weet.

Waarom maakt angst de bevalling vaak zwaarder dan nodig?

Als je bang wordt, schiet je vaak uit contact met je lichaam en ga je vooral in je hoofd zitten. Je gaat piekeren, van alles opzoeken en bedenken wat er allemaal mis zou kunnen gaan. Maar tijdens een bevalling helpt het juist niet als je alleen maar in je hoofd zit.

Dat zie ik vaak terug bij vrouwen die gaan bevallen. Vrouwen die vooral bezig zijn met nadenken en controleren, vinden het vaak lastig om zich over te geven aan wat er gebeurt. Elke wee voelt als iets waar ze tegen moeten vechten. 

Daardoor spannen ze zich juist aan, terwijl hun lichaam ontspanning nodig heeft om mee te kunnen bewegen. Hoe meer ze alles proberen te begrijpen en te controleren, hoe moeilijker het wordt om te voelen wat hun lichaam op dat moment nodig heeft.

De wijsheid bij baren zit niet in je hoofd. Die zit in je lijf. Je hebt ook niet bedacht hoe het hartje van je kindje begon te kloppen of hoe zijn darmpjes zich vormden. Dat heeft je lijf gewoon gedaan. Bevallen is daar de voortzetting van.

Wat doe je als je ’s nachts wakker ligt van de zorgen paniek over de bevalling?

Het eerste wat ik zou doen: stoppen met googelen. Dat voelt misschien alsof je jezelf helpt, maar meestal maak je jezelf er alleen maar onrustiger mee.

Wat helpt dan wel? Probeer eerst weer contact te maken met je lichaam, in plaats van door te blijven denken. Adem vier tellen in en zes tellen uit. Voel je voeten op het matras en leg je handen op je buik. Hiermee voorkom je dat paniek de overhand krijgt.

Kijk eens naar die paniek, in plaats van er meteen van weg te willen. Waar ben je eigenlijk precies bang voor? Waar voel je die angst in je lichaam? Welk beeld blijft steeds in je hoofd opduiken?

Soms komt het door iets wat je hebt gezien. Een film bijvoorbeeld. Soms door een verhaal van je moeder. Of door een eerdere bevalling waar je eigenlijk nooit goed op hebt teruggekeken. Vaak helpt het meer om daar nieuwsgierig naar te kijken dan om het weg te stoppen.

En morgen zou ik één ding gaan doen. Plan elke dag even een moment voor een meditatie, al is het maar een paar minuten. Vijf minuten kan al genoeg zijn om uit je hoofd te komen en weer wat rust te voelen in je lichaam.

Moet je je angst aankijken of er juist doorheen bijten?

Kijk ernaar. Probeer het niet weg te drukken. Ik zie vaak dat angst groter wordt als je hem blijft wegstoppen. Geef je er wat ruimte aan, dan wordt hij meestal minder scherp.

Doorzetten klinkt stoer, maar vaak ben je bezig om het te vermijden. Je werkt jezelf kapot, kijkt elke avond series om afleiding te zoeken, praat er niet over en hoopt dat het vanzelf minder wordt. Wat ik vaak zie, is dat die angst dan juist steeds sterker wordt naarmate de bevalling dichterbij komt. En juist dan zit je er helemaal niet op te wachten.

Dat betekent niet dat je er de hele dag mee bezig moet zijn. Het betekent dat je eerlijk kijkt naar wat er speelt en zegt waar je mee zit en wat je nodig hebt. Dat kan bij je verloskundige zijn, je partner of iemand anders die je hierbij kan helpen.

Gevoelens verdwijnen meestal niet doordat je ze negeert. Vaak worden ze juist sterker als je ze blijft wegdrukken.

Wat helpt overdag tegen angst voor de bevalling?

Drie dingen die ik je echt aanraad.

Tijd maken voor je zwangerschap. 

Iets minder werken als het kan, vroeger naar bed, niet alle taken willen volhouden alsof er niets verandert. Je lijf vraagt rust, gun je lichaam daarom ook die rust.

Bewust ontspanning opzoeken. 

Een strandwandeling, een boswandeling, de natuur in. Ik geloof er heilig in dat de natuur ons uit ons hoofd haalt. Een massage, even naar de sauna of zwangerschapsyoga werkt vergelijkbaar.

Je informatie ophalen bij betrouwbare bronnen, zonder oeverloos te googelen. 

Een goede bevalcursus, een boek of een podcast geeft je grond onder de voeten en haalt veel angst weg, omdat je begrijpt wat er gaat gebeuren.

Wat als je angst komt door een eerdere bevalling?

Dan is je angst niet iets om weg te ademen, dan is er iets om op te ruimen. Ik zie vaak dat vrouwen na een nare eerdere bevalling vooral willen begrijpen wat er toen precies is gebeurd. Ze willen weten wat er de vorige keer misging, wat er misschien anders had gekund en op welke dingen ze deze keer zelf invloed hebben.

Als je een eerdere bevalling hebt meegemaakt waarbij je je niet gehoord voelde, of waar je achteraf met een rotgevoel op terugkijkt, dan kan dat nog lang blijven meespelen. Dat verdwijnt meestal niet vanzelf als je het blijft wegstoppen.

Wat ik je adviseer: bespreek je vorige bevalling met je verloskundige. Vraag eventueel een nagesprek met je vorige zorgverlener. En reflecteer schriftelijk op wat er is gebeurd. Schrijven helpt om los te halen wat in je hoofd in de knoop zit.

Wat kan je partner doen als die zelf ook bang is?

Het is heel normaal dat je als partner er tegenop zit. Er staat iets spannends te gebeuren, je weet niet precies hoe het gaat lopen en je hebt er maar beperkt invloed op. Het is logisch dat je op ziet tegen de machteloosheid en moet toezien hoe je vrouw veel pijn heeft. 

Wat vaak helpt, is om ook iemand te hebben bij wie jij je zorgen kwijt kunt, zodat niet alles bij je partner terechtkomt. Praat met een vriend, een familielid of iemand anders die goed kan luisteren. Ga wandelen, sporten of doe iets waar je hoofd wat rustiger van wordt.

Tijdens de bevalling hoef je niet voortdurend iets te doen. Vaak is het belangrijker dat je er echt bent. Blijf kijken naar wat er gebeurt, blijf rustig ademen en blijf erbij, ook als het spannend wordt.

Wanneer is je angst meer dan zenuwen?

Zoek hulp als je angst je dagelijks leven overneemt of als je überhaupt twijfelt of dit nog gewone zenuwen zijn.

Concrete signalen: je slaapt weken slecht, je vermijdt onderwerpen rondom de bevalling helemaal, je krijgt paniekaanvallen, je hebt het gevoel dat je dit niet alleen aankan. Extreme angst voor bevallen heeft een naam: tokofobie. 

Stap één is altijd het bespreken met je verloskundige of zorgverlener.. Je kunt een gesprek aanvragen, en als het nodig is verwijzen we naar een psycholoog gespecialiseerd in zwangerschap of een POP poli (psychiatrie, obstetrie, pediatrie).

Veelgestelde vragen over angst voor de bevalling

Wat neem je mee uit dit blog?

Bang zijn voor je bevalling is niet raar. Het is een teken dat je serieus neemt wat er gaat gebeuren. 

Het probleem is niet de angst zelf, maar wat hij doet als je hem laat groeien zonder hem aan te kijken: hij haalt je uit je lijf en zet je vast in je hoofd, precies op de plek waar je tijdens je bevalling juist weg wilt.

Veel vrouwen proberen hun angst onder controle te krijgen door nog meer te googelen en alle mogelijke situaties in hun hoofd door te nemen. Vaak helpt juist iets anders.

Kijk eerlijk naar waar je bang voor bent. Zoek informatie bij mensen die je vertrouwt. Ga wandelen, mediteren of doe iets waardoor je uit je hoofd komt. En vertel anderen waar je mee zit en wat je nodig hebt.

Bij Bevallen met Draagkracht help ik vrouwen en hun partners om die omslag te maken. Niet door te beloven dat je bevalling perfect wordt, want dat kan ik niet. Wel door je de kennis, de tools en het vertrouwen te geven dat het bevalproces grotendeels in je lichaam zit, en niet in je hoofd.

Wil je vandaag nog beginnen? Vraag dan mijn twee gratis meditaties aan. Ze helpen je in vijf tot tien minuten weer in contact te komen met je lijf. Het is precies de eerste stap die ik in dit blog beschreef.