Herstel na de bevalling: wat is normaal en hoe lang duurt het?

De eerste dagen na je bevalling vraagt iedereen hoe het met de baby gaat. Hoe het met jou gaat, vraagt bijna niemand. Dat kan eenzaam voelen: er zijn maar weinig mensen die echt begrijpen hoe je je op dat moment voelt. En ondertussen vraag jij je van alles af: hoeveel bloedverlies is normaal, waarom huil ik om niets, hoor ik me na twee weken alweer beter te voelen?

Lichamelijk duurt het eerste herstel na de bevalling ongeveer zes weken. In die periode krimpt je baarmoeder terug naar zijn normale grootte en stopt het bloedverlies. Maar volledig herstel, lichamelijk en mentaal, duurt bij de meeste vrouwen maanden. En dat is normaal.

Ik ben Dominique, verloskundige bij Verloskundigenpraktijk Draagkracht in Leiden. Ik zie vrouwen niet alleen tijdens hun bevalling, maar ook in de dagen en weken daarna.

In dit blog lees je wat er in die periode met je lichaam gebeurt, waarom je emoties zo op en neer kunnen gaan, hoe je mentaal herstelt van je bevalling en wanneer het verstandig is om hulp te zoeken.

Hoe lang moet je herstellen na de bevalling?

Reken op ongeveer zes weken voor het eerste lichamelijke herstel. Voordat je je weer echt jezelf voelt, ben je vaak maanden verder.

Die zes weken zijn geen willekeurig getal. Zo lang doet je baarmoeder er ongeveer over om terug te krimpen en zo lang kun je nog bloedverlies hebben. Rond die tijd heb je meestal ook je nacontrole bij je verloskundige.

Maar daarmee ben je er nog niet. Je hebt negen maanden een baby gedragen en een bevalling achter de rug. Daar herstelt je lichaam niet in zes weken van. Tel daar de gebroken nachten bij op en het is logisch dat je je na twee of drie maanden nog moe voelt. In de praktijk zie ik vaak dat vrouwen zich zorgen maken omdat ze na zes weken nog niet de oude zijn. Terwijl dat heel normaal is.

Heb je een keizersnede gehad, dan duurt het herstel langer. Je bent dan niet alleen bevallen, maar ook herstellende van een buikoperatie.

Ook mentaal herstelt iedereen in zijn eigen tempo. Sommige vrouwen hebben hun bevalling na een paar weken een plek gegeven, anderen zijn er maanden later nog mee bezig. Allebei is normaal.

Wat gebeurt er met je lichaam in de eerste weken?

Je verliest bloed, je voelt naweeën en je lichaam herstelt van de zwangerschap en de bevalling.

Het bloedverlies komt door de wond in je baarmoeder, op de plek waar de placenta vast zat. Tot ongeveer zes weken na de bevalling kun je bloed verliezen. In de eerste week kunnen daar ook grote stolsels bij zitten. Ook dat is normaal. De eerste dagen is het veel, daarna wordt het steeds minder. Gebruik zolang je bloedverlies hebt geen tampons en ga niet in bad of zwemmen. Douchen kan uiteraard gewoon.

Naweeën voel je vooral in de eerste dagen. Je baarmoeder trekt samen door het hormoon oxytocine en krimpt zo terug. Geef je borstvoeding, dan voel je die krampen vaak tijdens het voeden. Dat is vervelend, maar het laat zien dat je baarmoeder goed aan het herstellen is.

Ben je ingescheurd of ingeknipt, dan kunnen de hechtingen de eerste week gevoelig zijn, vooral bij zitten en plassen. De kraamverzorgende houdt goed in de gaten hoe het met je gaat. Ze controleert onder andere je bloedverlies, je hechtingen, je baarmoeder, je temperatuur en je bloeddruk.

Onthoud vooral dit: neemt je bloedverlies ineens weer toe, krijg je koorts of voel je je ziek? Bel dan direct je verloskundige. Wacht daar niet mee.

Waarom ben je zo emotioneel na de bevalling?

Door je hormonen. Tijdens en vlak na de bevalling zit je lichaam vol oxytocine en endorfine. In de dagen daarna dalen je zwangerschapshormonen juist heel snel. Die verandering merk je.

Oxytocine is het hormoon dat tijdens de bevalling voor de weeën zorgt. Na de geboorte helpt het bij de hechting met je baby en bij de toeschietreflex als je borstvoeding geeft. Endorfine zorgt ervoor dat je je vlak na de bevalling vaak euforisch voelt.

Een paar dagen later kan dat ineens omslaan. Je kunt dan bij wijze van spreken om een reclame huilen. Dat zijn de kraamtranen, ook wel babyblues genoemd. Ze horen erbij en verdwijnen meestal binnen ongeveer tien dagen.

Hoe herstel je mentaal van je bevalling?

Probeer je bevalling niet weg te stoppen. Terugkijken op wat er is gebeurd, hoort net zo goed bij je herstel als het lichamelijke herstel.

Veel vrouwen zeggen tegen mij: de baby is gezond, dus ik mag niet klagen. Toch merken ze dat hun bevalling steeds weer door hun hoofd gaat. Dat verdwijnt meestal niet door het weg te drukken.

Ben je streng voor jezelf over hoe het is gegaan? Vraag jezelf dan eens af hoe je zou reageren als je beste vriendin of zus hetzelfde verhaal vertelde. Waarschijnlijk veel milder. Probeer dat ook voor jezelf te zijn.

Wanneer word je weer ongesteld na de bevalling?

Geef je geen borstvoeding, dan komt je eerste menstruatie meestal zes tot acht weken na de bevalling. Geef je wel borstvoeding, dan kan het maanden duren, soms tot je stopt met voeden.

Het bloedverlies in de eerste weken is trouwens nog geen menstruatie. Dit bloedverlies heet vloeien: je verliest dan bloed en wondvocht uit je baarmoeder, die nog aan het herstellen is. Pas als het vloeien voorbij is, komt je cyclus weer op gang.

Geef je borstvoeding, dan maakt je lichaam prolactine aan. Dat hormoon zorgt voor de melkproductie en remt tegelijk je eisprong. Daardoor blijft je menstruatie vaak langer weg. Hoe lang precies verschilt per vrouw: de één wordt na een paar maanden alweer ongesteld terwijl ze nog voedt, de ander pas na het afbouwen. Je eerste menstruatie kan bovendien anders zijn dan je gewend bent, bijvoorbeeld heviger of onregelmatiger. Ook dat is normaal.

Eén ding is belangrijk om te weten: je kunt al vruchtbaar zijn voordat je voor het eerst weer ongesteld bent. Je eisprong komt namelijk ongeveer twee weken vóór je menstruatie. Wil je niet snel weer zwanger worden, denk dan op tijd na over anticonceptie. In de praktijk bespreek ik dat vaak al aan het einde van de kraamweek.

Wanneer moet ik hulp zoeken in mijn herstel na de bevalling?

Als je somberheid langer dan twee tot drie weken aanhoudt of als je merkt dat je afstand voelt tot je baby of je partner.

Kraamtranen gaan vanzelf over. Een postpartumdepressie niet. Een postpartumdepressie begint meestal binnen vier weken na de bevalling. De klachten houden meestal langer dan twee tot drie weken aan. Je kunt je somber voelen, nergens zin in hebben of bang zijn dat je niet goed voor je baby kunt zorgen.

Ik zie ook regelmatig vrouwen die vastlopen doordat ze hun bevalling niet kunnen verwerken. Ze zijn sneller boos of prikkelbaar, huilen veel of juist helemaal niet, vermijden gesprekken over de bevalling of voelen afstand tot hun baby of partner. Herken je dat? Bespreek het dan met je verloskundige of huisarts. Je bent echt niet de enige en er is hulp.

Wil je lezen hoe dat eruit kan zien? Sjalien deelde op mijn website haar verhaal over haar postpartumdepressie.

Wat helpt om goed van je bevalling te herstellen?

Rust, gezond eten, hulp aannemen en ook af en toe iets voor jezelf doen.

Rust nemen klinkt simpel, maar juist dat vinden veel vrouwen lastig. Er is bezoek, de was stapelt zich op en je baby heeft 24 uur per dag zorg nodig. Toch is rust één van de belangrijkste dingen die je voor je herstel kunt doen. Plan bezoek op momenten die voor jou prettig zijn en durf ook gerust nee te zeggen. Hoe je dat doet zonder schuldgevoel, lees je in mijn blog over voor jezelf kiezen in de kraamtijd.

Eet gezond en drink voldoende. Zeker als je borstvoeding geeft, heeft je lichaam veel nodig om te herstellen. Laat anderen ook voor jou zorgen. Laat iemand koken, boodschappen doen of de was opvouwen, zodat jij kunt uitrusten en herstellen. Niet alleen je baby heeft zorg nodig in die eerste weken. Jij ook.

Ook je hoofd heeft tijd nodig om bij te komen. Veel vrouwen merken dat ze voortdurend ‘aan’ staan. Even een paar minuten bewust ontspannen kan dan al helpen.

Veelgestelde vragen

Conclusie: gun jezelf de tijd

Herstel na de bevalling duurt langer dan de zes weken die vaak worden genoemd. Je lichaam heeft die tijd nodig voor het eerste lichamelijke herstel, maar voordat je je weer echt jezelf voelt, ben je vaak maanden verder.

Vraag je je af of wat je voelt normaal is? Meestal is het antwoord ja. Blijf je langer dan twee tot drie weken somber of blijft je bevalling in je hoofd zitten? Zoek dan hulp. Dat hoef je niet alleen te doen.

Als verloskundige zie ik iedere week hoe verschillend vrouwen herstellen. Geef jezelf de tijd. Je hoeft niet na zes weken weer de oude te zijn.