Wat kan een partner doen tijdens de bevalling?

Veel partners vragen zich af wat ze straks eigenlijk kunnen doen tijdens de bevalling. Je wilt helpen, maar je kunt de pijn niet van haar overnemen. Toch ben je veel belangrijker dan je misschien denkt. Ben je zelf zwanger en lees je dit voor je partner? Lees het dan vooral samen.

Het korte antwoord? Als partner kun je tijdens de bevalling meer doen dan je misschien denkt: je brengt rust, ondersteunt haar tijdens de weeën, moedigt haar aan als ze het zwaar heeft en komt op voor haar wensen als zij dat zelf even niet kan.

Als verloskundige begeleid ik dagelijks bevallingen. Achteraf hoor ik partners vaak zeggen: “Ik had het gevoel dat ik alleen maar stond toe te kijken.” Terwijl ik juist zie hoeveel verschil een partner kan maken. In dit blog lees je waarom jouw rol zo belangrijk is en wat je in elke fase van de bevalling kunt doen.

Waarom je aanwezigheid als partner meer doet dan je denkt

Een vrouw die bevalt reageert sterk op de mensen om haar heen. Stress is besmettelijk en slaat snel over op een ander. Als jij gespannen naast het bed staat, merkt zij dat meteen. Straal je rust en vertrouwen uit, dan helpt dat haar juist om zich over te geven aan de bevalling.

Het gaat daarbij niet alleen om of je erbij bent, maar vooral om hoe je erbij bent. Zij vangt de weeën op; dat kan niemand van haar overnemen. Maar jij kunt ervoor zorgen dat de omstandigheden goed zijn: dat de omgeving rustig en veilig voelt, dat haar wensen worden uitgesproken en dat zij zich gezien voelt. Terwijl zij zich volledig op haar lichaam richt, houd jij het overzicht. Dat is echt geen bijrol. In de praktijk merk ik dat een bevalling vaak beter verloopt als de vrouw kan loslaten, en dat lukt haar sneller als jij de rest bewaakt.

Ik zie ook regelmatig partners die wat meer op de achtergrond blijven. Vaak omdat ze zich machteloos voelen of denken dat de zorgverleners het wel overnemen. Dat is begrijpelijk: je ziet iemand van wie je houdt veel pijn hebben en je kunt die pijn niet wegnemen. Maar zorgverleners komen en gaan tijdens een bevalling. Jij kent haar het beste. Jij ziet vaak als eerste wat ze nodig heeft, ook als ze dat zelf niet meer kan zeggen. En soms werkt terugtrekken zelfs averechts: zij voelt zich dan alleen, terwijl jij op twee meter afstand staat te twijfelen of je wel iets mag doen.

Je hoeft niets op te lossen en je hoeft ook geen medelijden te hebben. Je bent er als steun. Je richt je op wat zij nodig heeft, dus leg je telefoon weg en laat de televisie uit. Blijf aanwezig, moedig haar aan, geef haar complimenten en laat merken dat je vertrouwen in haar hebt. Vaak is dat precies wat haar door de volgende wee heen helpt.

Welke vormen van steun kan een partner geven?

Ik verdeel de steun die je als partner kunt geven meestal in drie vormen: fysieke steun, emotionele steun en praktische of medische steun. Als je deze drie kent, weet je op elk moment van de bevalling waar je iets kunt betekenen.

Fysieke steun is alles waarbij je haar lichaam helpt. Je houdt haar hand vast, zodat ze op de top van een wee in je hand kan knijpen. Je geeft tegendruk op haar onderrug, laat haar tegen je aan leunen of masseert haar als ze dat prettig vindt. Het klinkt simpel, maar een liefdevolle aanraking op het juiste moment kan haar letterlijk kracht geven. In de praktijk zie ik vrouwen op hun partner leunen, hangen en steunen; jouw lijf is tijdens de bevalling vaak het belangrijkste hulpmiddel in de kamer.

Emotionele steun gaat over aanvoelen wat ze nodig heeft. Soms zijn dat bemoedigende woorden, soms juist alleen maar stilte. Jij bent degene die doorheeft wanneer zij het even niet meer weet, en die dan de juiste woorden vindt om haar door te laten zetten. Je stelt haar gerust, moedigt haar aan, fluistert iets liefs in haar oor en laat merken dat je vertrouwen hebt in wat ze doet. Onderschat dit niet: iemand die in je gelooft op het moment dat je zelf twijfelt, kan het verschil maken tussen opgeven en doorgaan.

Praktische of medische steun betekent dat je voor haar opkomt als zij dat zelf even niet kan. Tijdens een bevalling krijgt ze veel informatie te verwerken, soms midden in de weeën. Jij kunt dan vertalen wat de arts of verloskundige net heeft verteld, vragen stellen als iets niet duidelijk is en haar en het team herinneren aan wat zij liever niet wil. Dat lukt alleen als je haar wensen echt kent. Bespreek daarom vóór de bevalling samen wat zij belangrijk vindt, bijvoorbeeld aan de hand van een geboorteplan.

Wat doe je als partner in de latente fase van de bevalling?

De latente fase is de eerste fase van de bevalling: de weeën komen op gang, maar zijn nog niet regelmatig of krachtig. In deze fase draait het voor jou als partner vooral om rust bewaren en afleiding zoeken. Kijk samen een serie, maak een wandeling of bak iets lekkers. Help haar om niet de hele tijd bezig te zijn met de vraag wanneer het echt gaat beginnen.

Jij kunt ondertussen de praktische dingen regelen. Controleer of het kraampakket klaarstaat, waar de kruiken liggen en of de maxi-cosi goed in de auto zit. Kijk of de auto is volgetankt, de verzekeringspas en identiteitsbewijzen zijn ingepakt en of je weet wanneer je de verloskundige moet bellen en naar welk nummer.

Dat lijken misschien kleine dingen, maar ze geven veel rust. Als jij overzicht houdt, hoeft zij dat niet meer te doen. Maak de omgeving ondertussen zo prettig mogelijk. Dim de lichten en zet muziek op als zij dat fijn vindt.

Wat doe je als partner tijdens de actieve fase van de bevalling?

De actieve fase is de fase waarin de weeën krachtig zijn en elkaar regelmatig opvolgen. Jouw steun wordt dan vooral praktisch. Houd haar hand vast als ze dat prettig vindt, zodat ze tijdens een wee in jouw hand kan knijpen. Zo help je haar de weeën op te vangen. Leg een hand op haar schouder of arm als dat haar rust geeft. Heeft ze rugweeën, dan kan stevige tegendruk op haar onderrug veel verlichting geven.

Let ook op de kleine dingen. Zorg dat ze warme sokken aan heeft als ze het koud krijgt. Geef haar regelmatig iets te drinken, bijvoorbeeld met een rietje. Vaak is limonade prettig voor wat extra energie, maar soms wil iemand alleen water. Dat is ook goed.

Hoe je haar aanraakt, maakt verschil. Gebruik je hele hand en geef rustige, gelijkmatige druk. Vermijd onrustige bewegingen of vluchtige aanrakingen. En zegt ze dat ze niet aangeraakt wil worden? Respecteer dat dan. Vaak verandert dat later tijdens de bevalling weer.

Wat als de bevalling anders loopt dan gepland?

Soms loopt een bevalling anders dan verwacht en gaan jullie alsnog naar het ziekenhuis. Er gebeurt dan veel tegelijk en er zijn ineens nieuwe zorgverleners. Juist dan ben jij belangrijk.

Jij kunt helpen door rustig samen te vatten wat er wordt verteld en haar eraan te herinneren wat zij vooraf belangrijk vond. Vraag bijvoorbeeld: “Je wilde dit eigenlijk liever niet. Voelt dat nog steeds zo?” Zo help je haar betrokken te blijven bij de keuzes die worden gemaakt.

In mijn blog over regie tijdens de bevalling lees je meer over hoe je die regie samen kunt vasthouden.

Ben je niet iemand die makkelijk het woord neemt of zie je op tegen die verantwoordelijkheid? Bespreek dan tijdens de zwangerschap of een doula iets voor jullie is. Een doula geeft geen medische zorg, maar ondersteunt jullie tijdens de bevalling en helpt jullie wensen duidelijk te maken. Daardoor kun jij je volledig richten op je partner.

Vergeet jezelf als partner niet

Ook als partner heb je energie nodig om een bevalling goed vol te houden. Eet en drink daarom regelmatig en probeer tijdens een lange bevalling even te rusten als dat kan. Geen uitgebreid diner of uren slaap natuurlijk, maar een korte pauze kan ervoor zorgen dat je er weer helemaal bent als je partner je nodig heeft.

Je mag tijdens de bevalling ook gerust vijf of tien minuten even uit de kamer gaan om op adem te komen. Zorg wel dat je partner niet alleen achterblijft en bespreek dit vooraf samen.

Bereid jezelf ook tijdens de zwangerschap alvast voor. Lees over bevallen, praat met andere partners of volg samen een bevalcursus. Ook ademhalingsoefeningen of een meditatie kunnen helpen om rustiger de bevalling in te gaan. En heb je vragen of zorgen? Bespreek ze met je verloskundige. Die zijn er net zo goed voor jou.

Veelgestelde vragen

Samen de bevalling in

Wat kan een partner doen tijdens de bevalling? Meer dan je misschien denkt. Door rustig te blijven, praktische hulp te geven en naast haar te blijven staan, maak je een groot verschil. Niet omdat jij de bevalling overneemt, maar omdat je ervoor zorgt dat zij zich veilig en gesteund voelt.

Misschien begon je dit blog met het idee dat je straks alleen maar kunt toekijken. Hopelijk zie je nu dat jouw aanwezigheid op zichzelf al ontzettend waardevol is. Zij doet het werk, maar jullie doen het samen.

Als verloskundige help ik zwangeren en hun partners om als team de bevalling in te gaan. In mijn online bevalcursus besteed ik uitgebreid aandacht aan de rol van de partner, met praktische tips voor iedere fase van de bevalling.