Wat als je bevalling anders loopt dan gepland?

“Wat als mijn bevalling anders loopt dan ik hoop?”

Die gedachte kan ineens opkomen als je ’s nachts wakker ligt. En ook na de bevalling kun je er nog weken mee rondlopen.

Misschien ben je 32 weken zwanger en denk je aan het geboortekaartje dat al klaar ligt. Aan het kraampakket dat al in huis staat. Of aan je plan om thuis te bevallen, waar je je al maanden op verheugt en op hebt ingesteld. Dat maakt het soms lastig om ruimte te houden voor de mogelijkheid dat het anders kan lopen.

Dat gevoel kan ook pas na de bevalling naar boven komen.

Je zit je baby te voeden en merkt dat er steeds dezelfde gedachte terugkomt: “Het ging niet zoals ik wilde.”

En meteen daarna denk je: “Ze is gezond, dus ik moet niet klagen.” Juist daardoor praten veel vrouwen er niet over, terwijl die teleurstelling er ondertussen gewoon nog zit.

In de praktijk zie ik iets wat veel vrouwen niet weten: of je goed terugkijkt op je bevalling, hangt zelden af van hoe het is verlopen. Het hangt af van of je je gezien en gehoord voelde, en of je samen met je zorgverlener hebt kunnen kiezen. 

Ik ben Dominique, verloskundige bij Verloskundigenpraktijk Draagkracht in Leiden. Ik sta dagelijks naast vrouwen bij elk soort bevalling.

In dit blog leg ik uit waarom de ene vrouw sterker uit een onverwachte bevalling komt en de ander vastloopt, of een geboorteplan nog zin heeft als alles anders gaat, waar het faalgevoel na een ingreep vandaan komt, en hoe je herkent dat je verwerking aandacht nodig heeft.

Wat betekent eigenlijk “anders dan gepland”?

Bijna elke bevalling loopt ergens anders dan een vrouw zich vooraf voorstelt. “Anders dan gepland” gaat over het verschil tussen het beeld in je hoofd en wat er werkelijk gebeurde, niet over goed of slecht.

In de praktijk zie ik dit in alle vormen. De thuisbevalling die op het laatste moment een ziekenhuisbevalling werd. De vrouw die had gezegd “geen ruggenprik” en die toch de ruggenprik koos. De keizersnede waar niemand op had gerekend. Geen van deze bevallingen is mislukt. Ze zijn alleen anders gelopen dan het scenario in je hoofd.

De ervaring van een bevalling zit niet in het verloop, maar in de beleving. Twee vrouwen kunnen exact dezelfde ingreep ondergaan en er compleet verschillend op terugkijken. Daar zit het verschil. Want het betekent ook dat een soepele bevalling soms zwaar kan voelen en een ingewikkelde bevalling juist helend.

Waarom komt de ene vrouw rustig uit een onverwachte bevalling, en de andere niet?

Het verschil zit zelden in het verloop. Het zit in of je hebt mee mogen beslissen, of je je gehoord voelde en of je achter de keuzes staat die zijn gemaakt.

In de praktijk merk ik dat vrouwen die in shared decision making erkenning vonden, dus die samen met de zorgverlener keuzes hebben gemaakt, veel beter terugkijken op hun bevalling. Ook als die bevalling medisch werd. Het ging niet zonder ingreep, maar wel met inspraak. 

Er zijn nog een paar dingen die invloed hebben op hoe je zo’n bevalling achteraf beleeft.

Hoe ga je normaal gesproken om met dingen die anders lopen dan je had gehoopt? Kun je meestal goed omgaan met onverwachte veranderingen, of vind je het lastig als dingen anders lopen dan gepland?

En hoe was je partner er voor je? Niet alleen door naast je te staan, maar ook doordat je je echt gesteund voelde. Als er al spanning in je relatie zat, of als je tijdens de bevalling het gevoel had dat je partner er wel was maar niet echt bij je aansloot, dan heeft dat vaak invloed op hoe je op die bevalling terugkijkt.

En misschien nog wel net zo belangrijk: had je genoeg vertrouwen in je zorgverlener op momenten waarop er snel gehandeld moest worden en er geen tijd was om alles uitgebreid door te spreken?

Ik dacht dat ik geen keuze had

Bij vrouwen die er langer mee blijven rondlopen, hoor ik vaak dingen als: “Ik dacht dat ik geen keuze had.” Of: “Het overkwam me.” Of: “Ze zeiden dat het moest, dus ik ging akkoord, maar eigenlijk begreep ik niet goed wat er gebeurde.”

Vaak is het niet de ingreep zelf die blijft hangen, maar het gevoel dat alles je overviel.

Dat zijn vaak ook de vrouwen die jaren later nog precies weten wat er tegen hen werd gezegd, in welke kamer ze lagen en hoe die ruimte eruitzag. Niet per se omdat de medische ingreep zo heftig was, maar omdat ze het gevoel hadden dat ze geen invloed meer hadden op wat er gebeurde.

Heeft een geboorteplan nog zin als de bevalling toch anders loopt?

Juist op zo’n moment kan een geboorteplan veel waarde hebben.

Een geboorteplan is geen garantie dat alles loopt zoals je wilt. Het helpt vooral om duidelijk te maken wat voor jou belangrijk is. Een zorgverlener die jou nog niet kent, krijgt zo snel een beeld van wat jij belangrijk vindt.

Soms merk ik dat vrouwen teleurgesteld zijn omdat iets uit hun geboorteplan uiteindelijk niet is gebeurd. Een zorgverlener kijkt samen met jou naar wat er op dat moment nodig is, niet naar hoe je vooraf had gehoopt dat het zou lopen. Daarom is een geboorteplan nooit een garantie.

Een geboorteplan kan helpen om je wensen rondom de begeleiding vast te leggen, maar het is zeker geen noodzaak. Sommige vrouwen vinden het prettig om vooraf aan te geven hoe ze ondersteund willen worden. Anderen hebben juist alle vertrouwen in hun zorgverlener en voelen geen behoefte om daar afspraken over op papier te zetten. Vaak weet je bovendien van tevoren nog helemaal niet wat je tijdens de bevalling nodig zult hebben.

Ook je partner weet daardoor beter wat belangrijk voor je is als jij dat zelf even niet meer goed kunt aangeven. En als de bevalling anders loopt dan je had verwacht, merk je vaak hoeveel het helpt dat je dit van tevoren samen hebt besproken.

Waarom voelt een ingreep als falen?

Dat gevoel van falen ontstaat vaak doordat je jezelf vergelijkt met anderen. Met perfecte beelden op social media, of met het idee dat je pas goed bent bevallen als je alles zelf hebt gedaan. Dat is niet waar, maar het voelt voor veel vrouwen wel zo.

Ik zie vaak hoe hard vrouwen voor zichzelf kunnen zijn. Ze vergelijken zich met de buurvrouw die het zonder pijnstilling deed, met hun moeder die zei dat bevallen eigenlijk best meeviel, of met filmpjes van vrouwen die ogenschijnlijk ontspannen in bad bevallen.

Na een keizersnede speelt soms nog iets anders mee: het gevoel dat jouw bevalling niet past in het plaatje dat je overal ziet.

Hoe je bent bevallen zegt niets over jouw aarde als moeder. Een keizersnede maakt je niet minder sterk dan iemand die thuis zonder pijnstilling is bevallen. Moeder zijn gaat niet over hoe je baby ter wereld kwam. Het gaat over hoe je nu voor je baby zorgt en er voor hem of haar bent.

Als vrouwen heel streng voor zichzelf zijn, stel ik vaak deze vraag: hoe zou je reageren als je beste vriendin of zus jou dit verhaal vertelde? Bijna altijd zijn ze dan veel begripvoller. Probeer diezelfde liefdevolle vriendelijkheid ook eens op jezelf toe te passen.

Hoe weet je of je je bevalling goed verwerkt, en wanneer zoek je hulp?

Moeilijke gevoelens na een bevalling verdwijnen meestal niet vanzelf. Het helpt vaak om erover te praten, dingen op te schrijven en bewust terug te kijken op wat er is gebeurd.

Merk je dat je je terugtrekt, niet over de bevalling wilt praten, sneller geïrriteerd bent dan normaal of je langere tijd somber voelt? Dan is het verstandig om hulp te zoeken.

Ik zie vaak een paar signalen terug bij vrouwen die moeite houden met wat er is gebeurd: je bent sneller boos of prikkelbaar dan normaal, je huilt veel of juist helemaal niet, je merkt dat je afstand houdt van je baby of partner of je kapt elk gesprek over de bevalling zo snel mogelijk af.

Wat vaak helpt, is niet doen alsof het er niet toe doet. Gevoelens verdwijnen meestal niet doordat je ze negeert. Vaak merk je juist dat het meer ruimte gaat innemen als je het blijft wegstoppen.

Schrijven over je bevalling kan helpen om alles wat meer op een rij te krijgen. Voor sommige vrouwen werkt een invulboek prettig omdat het je helpt om gestructureerd terug te kijken op wat er is gebeurd. Meditatie kan ook helpen om wat meer rust te voelen en minder vast te zitten in je gedachten.

Lukt het niet om hier zelf uit te komen? Dan is het verstandig om hulp te zoeken. Je kunt beginnen bij je verloskundige of huisarts. Zij kunnen met je meedenken of je eventueel doorverwijzen naar een psycholoog.

Hulp vragen betekent niet dat je hebt gefaald. Het betekent dat je serieus neemt wat je nodig hebt.

Veelgestelde vragen over een bevalling die anders liep

Tot slot: anders dan gepland is niet hetzelfde als mislukt

Hoe je bevalling ook is gegaan, je hoeft niet te doen alsof het je niets doet. Door terug te kijken op wat er is gebeurd en hoe jij dat hebt beleefd, krijg je vaak beter grip op je ervaring.

Dat geldt zowel voor vrouwen die nog moeten bevallen als voor vrouwen die er achteraf nog veel mee bezig zijn.

Waar het meestal niet om gaat, is of je bevalling perfect is verlopen. Veel belangrijker is de vraag: voelde ik me gehoord en kan ik me vinden in de keuzes die onderweg zijn gemaakt? Dat is iets waar je zowel vóór als na de bevalling aandacht aan mag geven.

Als verloskundige zie ik elke dag dat vrouwen ook met een bevalling die anders liep dan gepland met een goed gevoel kunnen terugkijken. Niet omdat alles liep zoals je had gehoopt, wel omdat je wist wat belangrijk voor je was en jezelf daarin niet bleef veroordelen.

Wil je nu een eerste stap zetten? Download de gratis meditatie. Hij helpt je om uit je hoofd te zakken, contact te maken met je lichaam en je kindje en weer dichter bij je eigen vertrouwen te komen.