Medische pijnstilling tijdens de bevalling: welke opties heb je?

“Welke pijnstilling is er eigenlijk? En tot wanneer kan ik erom vragen?” Die vragen krijg ik vaak op het spreekuur. Misschien lig jij er ook weleens van wakker: je wilt weten wat er mogelijk is als de pijn straks te veel wordt. Gewoon omdat het fijn is om te weten dat die mogelijkheid er is.

In Nederland worden tijdens de bevalling vooral twee vormen van medische pijnstilling gebruikt: een ruggenprik (epidurale verdoving) en remifentanil via een pompje dat je zelf bedient. Voor beide ga je naar het ziekenhuis en wordt je bevalling medisch begeleid.

Ik ben Dominique, verloskundige bij Verloskundigenpraktijk Draagkracht in Leiden. Ik sta naast vrouwen die zonder medische pijnstilling bevallen en naast vrouwen die er wel voor kiezen. 

In dit blog leg ik uit welke vormen van pijnstilling er zijn, wanneer ze een goede keuze kunnen zijn, wat ze betekenen voor het verloop van je bevalling en hoe je een beslissing neemt waar je later met een goed gevoel op terugkijkt.

Welke vormen van medische pijnstilling zijn er tijdens de bevalling?

In Nederland worden vooral twee vormen gebruikt: de ruggenprik en remifentanil.

De ruggenprik (epidurale verdoving)

Bij een ruggenprik brengt de anesthesioloog via een dun slangetje in je rug een verdovingsmiddel toe. Van alle vormen van pijnstilling verlicht een ruggenprik de weeën het meest. Voor veel vrouwen is dat het grootste voordeel: ze kunnen eindelijk weer op adem komen of zelfs even slapen.

Een ruggenprik brengt ook een aantal extra medische handelingen met zich mee. Je krijgt een infuus, je bloeddruk wordt regelmatig gecontroleerd, vaak krijg je een blaaskatheter omdat je niet goed meer voelt wanneer je moet plassen en de hartslag van je baby wordt continu gevolgd met een CTG. Daardoor blijf je meestal in bed. Mogelijke bijwerkingen zijn een lage bloeddruk, jeuk en koorts. Bij een klein deel van de vrouwen werkt de ruggenprik ook minder goed dan gehoopt.

Ik zie in de praktijk ook vaak dat de pijn rond de acht centimeter ontsluiting bij veel vrouwen weer deels terugkomt. Ook het gevoel van druk blijft meestal aanwezig. Een ruggenprik betekent dus meestal niet dat je helemaal niets meer voelt.

Remifentanil: een pompje dat je zelf bedient

Remifentanil is een morfineachtige pijnstiller die via een infuus wordt toegediend. Je bedient zelf het pompje met een drukknop. Het is zo ingesteld dat je jezelf niet te veel kunt geven. Het middel werkt snel en is ook snel weer uitgewerkt. Daarom wordt het vooral gebruikt als je waarschijnlijk binnen een paar uur gaat bevallen.

De pijn is meestal niet weg, maar is veel beter te verdragen. Je kunt er slaperig of misselijk van worden en soms daalt het zuurstofgehalte in je bloed. Daarom lig je aan bewakingsapparatuur en krijg je zo nodig extra zuurstof via je neus.

Wanneer is medische pijnstilling een goede keuze?

Ik vind medische pijnstilling een goede keuze als je zonder niet meer verder komt. Bijvoorbeeld als je ontsluiting niet verder gaat, je na een dag met nauwelijks slaap uitgeput bent of als je lichaam om een andere reden niet meer goed meewerkt. Heb je al een dag nauwelijks geslapen en blijft je ontsluiting steken, dan kan pijnstilling echt een uitkomst zijn.

Soms is pijnstilling ook gewoon een manier om goed voor jezelf te zorgen. Ik hoor vrouwen weleens zeggen: “Ik ben al zo lang zo hard aan het werk. Ik gun mezelf dit, zodat ik straks nog genoeg energie heb om te persen.” Zo’n keuze kan ervoor zorgen dat iemand met een beter gevoel op haar bevalling terugkijkt. 

Kiezen voor pijnstilling is geen falen: daar schreef ik eerder over in mijn blog ‘Wat als je bevalling anders loopt dan gepland?’ Ook met een ruggenprik ben jij degene die je kindje op de wereld zet. 

Wat betekent medische pijnstilling voor het verloop van je bevalling?

Kies je voor medische pijnstilling, dan wordt je bevalling medisch. Je gaat naar het ziekenhuis, het ziekenhuisteam begeleidt je bevalling en je baby wordt extra in de gaten gehouden. Wat er dan precies verandert en welke keuzes je op dat moment nog hebt, behandel ik uitgebreid in mijn bevalcursus.

Belangrijk om te weten: het blijft vaak niet bij de pijnstilling alleen. Door de pijnstilling kunnen je weeën minder krachtig worden. Dan zijn er weer weeënopwekkers nodig. Zo stapelen medische interventies zich soms op. Door het infuus en de bewakingsapparatuur kun je minder vrij bewegen. Ook voel je vaak minder goed hoe je bevalling verloopt, terwijl de pijn je normaal ook iets vertelt over hoe ver je bent.

Hoe wil je omgaan met pijn tijdens de bevalling?

Ik sprak iemand en die koos voor een ruggenprik en zei achteraf: “Ik heb eigenlijk twee dagen vooral televisie gekeken.” De bevalling verliep goed, maar haar verhaal zette mij wel aan het denken. De geboorte van je kind is een van de grootste gebeurtenissen in je leven. Hoe wil jij daarbij aanwezig zijn?

Begrijp mij goed: ik ben niet tegen pijnstilling. Ik wil alleen dat je er niet te makkelijk over denkt. De pijn van weeën heeft namelijk een functie. Elke wee opent je baarmoedermond en brengt je baby dichterbij en de intensiteit helpt je om in je eigen bubbel te komen. Hoe meer je de pijn kunt toelaten, en hoe minder je je ertegen verzet, hoe soepeler je bevalling meestal verloopt. 

Daarom loont het om eerst te kijken wat je zelf kunt doen: ademhaling, warmte, beweging, massage of een TENS-apparaat. Wil je daar nu alvast mee oefenen? Download dan mijn gratis meditatie. Veel vrouwen gebruiken hem al tijdens de zwangerschap en later tijdens de bevalling zelf.

Hoe maak je een keuze over pijnstilling waar je achter staat?

Dit helpt vaak: verdiep je vooraf in de mogelijkheden, bespreek je wensen met je partner en je zorgverlener en gebruik de BRAINS-methode als je tijdens de bevalling een keuze moet maken.

Komt er tijdens de bevalling een keuzemoment, dan hoef je vrijwel nooit meteen te beslissen. Vaak is er meer tijd om na te denken dan je denkt.

Merk je dat je vraag over pijnstilling vooral voortkomt uit angst voor de bevalling zelf? Doe daar dan nu al iets mee. In mijn blo ‘Ik ben bang voor mijn bevalling’ lees je hoe.

Veelgestelde vragen

Conclusie: pijnstilling is er als je het nodig hebt

Er zijn twee veelgebruikte vormen van medische pijnstilling: de ruggenprik en remifentanil. Elk middel heeft voor- en nadelen. Voor alle drie ga je naar het ziekenhuis en krijg je tijdens de bevalling medische begeleiding.

Misschien ben je dit blog gaan lezen omdat je wilde weten welke opties er zijn. Ik hoop vooral dat je straks een keuze kunt maken die bij je past, omdat je weet wat de mogelijkheden zijn. Pijnstilling is er voor het moment dat je het nodig hebt, niet iets waar je automatisch mee begint. En elke keuze is goed als jij erachter staat.

Als verloskundige help ik je graag om met vertrouwen naar je bevalling toe te leven, wat je ook kiest.