Natuurlijke pijnstilling tijdens de bevalling: wat werkt echt?

Je wilt het liefst zonder ruggenprik bevallen. Maar je twijfelt of je dat aankan. Om je heen praat iedereen over medicinale pijnstilling alsof dat de enige serieuze optie is en jij ligt er ’s nachts van wakker: straks lig ik daar en helpt niks.

Misschien stelt het je gerust om te weten dat natuurlijke pijnstilling tijdens de bevalling echt bestaat. Je lichaam maakt zelf endorfine aan, een hormoon dat helpt om de pijn te verzachten. Met warmte, beweging, ademhaling, tegendruk, acupressuur en een TENS-apparaat kun je dat effect versterken.

Als verloskundige begeleid ik elke week bevallingen en zie ik steeds weer wat vrouwen helpt en wat niet. In dit blog leg ik uit hoe je lichaam zelf met pijn omgaat, wat je tijdens de weeën kunt doen en hoe je je daar nu alvast op kunt voorbereiden.

Wat is natuurlijke pijnstilling tijdens de bevalling?

Met natuurlijke pijnstilling bedoelen we alles wat de pijn van de weeën verlicht zonder medicijnen. De belangrijkste hoef je niet te kopen, want die maakt je lichaam zelf aan. Endorfine is de natuurlijke pijnstiller van je lichaam. Het helpt pijn, angst en stress te verminderen, zorgt ervoor dat je meer in jezelf keert en geeft veel vrouwen na de bevalling een euforisch gevoel. Over het algemeen geldt: hoe meer endorfine je aanmaakt, hoe beter. Bij een snelle bevalling heeft je lichaam minder tijd om voldoende endorfine aan te maken. Dat is ook de reden dat vrouwen een snelle bevalling vaak als extra pijnlijk ervaren.

Endorfine en oxytocine

Endorfine werkt samen met oxytocine, het hormoon dat ervoor zorgt dat de weeën op gang komen. Je lichaam maakt oxytocine het makkelijkst aan als je je veilig voelt, het warm hebt en de omgeving rustig en een beetje donker is. Adrenaline werkt juist de andere kant op. Als je je opgejaagd of onveilig voelt, maakt je lichaam adrenaline aan. Daardoor maakt je lichaam minder oxytocine aan en kunnen de weeën afnemen of minder goed doorzetten. Alleen bij het persen heb je adrenaline juist nodig, want dan moet je alert zijn en kracht zetten.

Ik ga je niet vertellen dat de pijn wel meevalt, want dat zou niet eerlijk zijn. Die pijn is er niet voor niets. Weeën zorgen ervoor dat je baarmoedermond open gaat en helpen je baby verder je bekken in. Zonder weeën kan je baby niet geboren worden. Door de pijn trek je je vaak meer terug in jezelf. Juist die focus helpt veel vrouwen tijdens de bevalling. Als je begrijpt waarom de pijn er is, lukt het vaak beter om ermee om te gaan. 

Welke natuurlijke pijnstilling kun je zelf toepassen?

Er is veel meer mogelijk dan de meeste vrouwen denken. In de praktijk zie ik het vaakst dat warmte, beweging, ademhaling en tegendruk goed helpen. Wat je kunt doen tijdens de weeën:

• Ga in bad of neem een warme douche. De warmte helpt je ontspannen.
• Laat je onderrug masseren of vraag iemand om tegendruk te geven.
• Blijf bewegen. Loop rond of maak rustige draaiende bewegingen met je heupen op een skippybal. In mijn blog over bevalhoudingen lees je welke houdingen de weeën verlichten.
• Probeer rustig te blijven ademen, vooral door langzaam uit te ademen. Je hebt daar geen speciale techniek voor nodig: adem in door je neus en adem rustig uit, eventueel in kleine pufjes.
• Zet muziek op die jullie van tevoren samen hebben uitgekozen.
• Gebruik een geur waar je rustig van wordt, kijk naar een foto of een zin die je moed geeft of zoek even het contact met je partner.
• Maak gerust geluid. Zuchten, kreunen of brommen kan echt helpen.
• Probeer je kaken te ontspannen. Veel vrouwen merken dat ook hun bekkenbodem makkelijker ontspant.

Wat de pijn juist vaak erger maakt, is plat op je rug liggen: je werkt dan tegen de zwaartekracht in en veel vrouwen voelen zich passiever.

Niet alles werkt voor iedereen en dat hoeft ook niet. Kies twee of drie dingen die jou aanspreken en bespreek met je partner hoe die je kan helpen. Een partner die tegendruk geeft, met je mee ademt en alvast een warme douche of een warm bad klaarmaakt, kan echt het verschil maken.

Hoe werken acupressuur, de kam en een TENS-apparaat?

Deze drie hulpmiddelen werken ongeveer hetzelfde. Ze geven een prikkel waardoor je de pijn van de wee anders ervaart en stimuleren de aanmaak van endorfine. Een groot voordeel is dat je ze zelf kunt gebruiken. Veel vrouwen vinden het prettig dat ze zelf iets kunnen doen tijdens de weeën.

Bij acupressuur druk je tijdens een wee op een punt op je hand, tussen je duim en wijsvinger. De kam houd je in je hand en knijp je tijdens een wee stevig in, zodat de tanden in je handpalm drukken. Een TENS-apparaat is een klein apparaatje dat via plakkers op je onderrug kleine stroomprikkels geeft. Alle drie zijn ze veilig in gebruik en hebben ze geen nadelige invloed op je baby. In mijn bevalcursus laat ik precies zien hoe je ze toepast en wanneer welk hulpmiddel het beste past.

Hoe bereid je je voor op de pijn van de bevalling?

De manier waarop je naar de bevalling kijkt, maakt meer verschil dan veel vrouwen denken. Hulpmiddelen werken vaak beter als je begrijpt wat de pijn doet en waarom het helpt om niet tegen de weeën te vechten. Je eerste reactie op pijn is meestal dat je ervan weg wilt. Dat is heel logisch: als je je aan iets heets brandt, trek je je hand ook meteen terug. Bij een bevalling werkt het juist anders. 

Met de wee meebewegen

Dan helpt het om met de wee mee te gaan in plaats van ertegen te vechten. Als je je tegen de wee verzet, span je je vaak meer aan. Daardoor maakt je lichaam meer adrenaline aan en kunnen de weeën minder goed doorzetten. Lukt het om met de wee mee te bewegen, dan krijgen oxytocine en endorfine meer kans om hun werk te doen. Hoe je denkt over je bevalling bepaalt dus voor een groot deel hoe je de pijn ervaart. Daarover schreef ik eerder in mijn blog over de kracht van mindset.

Ook in de latente fase, wanneer de weeën nog om de vijf tot tien minuten komen, kun je zelf al veel doen. Mijn belangrijkste advies in deze fase is: leid jezelf af. Bak een appeltaart, kijk een serie, ga wandelen. Als je je bij elke wee alleen op de pijn richt, voelt die vaak heftiger en lijkt de tijd veel langzamer te gaan.

Begin tijdens je zwangerschap alvast met oefenen in ontspannen. Ik zie in de praktijk dat vrouwen die tijdens hun zwangerschap regelmatig mediteren, tijdens de weeën vaak makkelijker teruggaan naar een rustige ademhaling en beter kunnen ontspannen. Ik heb daarom een gratis meditatie opgenomen waarmee je vandaag al kunt oefenen. Wil je breder aan de slag, lees dan ook hoe je je voorbereidt op een bevalling.

Wanneer kies je toch voor medicinale pijnstilling?

Medicinale pijnstilling kan heel waardevol zijn als de bevalling niet goed vordert en je helemaal uitgeput bent. Als de ontsluiting niet verder gaat en je al nachten nauwelijks hebt geslapen, kan een ruggenprik echt een uitkomst zijn. Ik ben er dus niet op tegen. Medicinale pijnstilling kan ervoor zorgen dat het natuurlijke verloop van de bevalling vertraagt. Daardoor zijn soms weeënopwekkers nodig, moet de baby vaker aan de monitor worden gecontroleerd en volgen er vaker extra medische handelingen. Ik zie in de praktijk dat sommige vrouwen daardoor het gevoel krijgen dat ze minder regie hebben over hun bevalling.

Kies je tijdens de bevalling alsnog voor pijnstilling, dan is er niets mislukt. Jammer vind ik het vooral als die keuze al uit angst wordt gemaakt, zonder eerst te kijken wat je lichaam zelf aankan. Bespreek je wensen met je verloskundige en kijk tijdens de bevalling samen wat op dat moment het beste past.

Veelgestelde vragen over natuurlijke pijnstilling

Vertrouw op de pijnstilling die je al in huis hebt

Je lichaam heeft een eigen manier om met pijn om te gaan, en daar kun je zelf bij helpen. Warmte, beweging, ademhaling, tegendruk, acupressuur, een kam of een TENS-apparaat helpen allemaal op een vergelijkbare manier. Zo geef je endorfine en oxytocine de kans om hun werk te doen en houd je zelf de regie. Op de vraag waarmee je dit blog begon, kan niemand je vooraf een eerlijk antwoord geven. Wat ik na al die bevallingen wel heb geleerd, is dat de manier waarop je met de pijn omgaat en de steun die je krijgt vaak meer verschil maken dan de pijn zelf.

Ik ben Dominique, verloskundige in Leiden. Met mijn bevalcursus en meditaties help ik vrouwen om met vertrouwen hun bevalling in te gaan, hoe die ook loopt.