Hoe ga je om met pijn tijdens de bevalling?

Je hebt de verhalen gehoord. Van je moeder, van een vriendin, van die collega die het maar net heeft gered. En ergens in je hoofd zit nu dat ene beeld: een vrouw op haar rug, in paniek, hulpeloos. Misschien lig je er ’s nachts wakker van. Hoe erg gaat die pijn zijn? Ga ik dit aankunnen? En als ik het niet aankan, wat zegt dat dan over mij?

Tegelijk wil je graag weten wat je kunt verwachten. Je wilt niet dat de bevalling je zomaar overkomt. Je zoekt naar manieren om ermee om te gaan, het liefst zonder meteen naar pijnstilling te grijpen. Maar je bent ook bezig met de gedachte: wat als ik straks toch om pijnstilling vraag? Heb ik het dan niet goed gedaan?

Ik wil je graag dit meegeven: pijn tijdens een bevalling betekent meestal niet dat er iets mis is. Het is pijn die hoort bij wat je lichaam aan het doen is om je kindje geboren te laten worden.

Als verloskundige bij Verloskundigenpraktijk Draagkracht in Leiden heb ik veel verschillende bevallingen begeleid, van thuisbevallingen in bad tot keizersnedes. Wat ik steeds weer zie, is dat we automatisch tegen pijn willen vechten. Dat is ook logisch, want onze hersenen zien pijn meestal als een waarschuwing.

Bij weeën werkt dat anders. Weeën zijn geen teken van gevaar. Het zijn de samentrekkingen van je baarmoeder die ervoor zorgen dat je baarmoedermond zich opent. Jij bent als het ware jouw wee: wat jij doet en voelt, heeft invloed op hoe je die wee opvangt. Hoe beter je begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, hoe makkelijker het vaak wordt om met die pijn mee te bewegen in plaats van ertegen te vechten.

In dit blog leg ik je uit waarom een bevalling pijn doet, waar je het voelt en hoe erg het is, welke hormonen bepalen hoeveel pijn je ervaart en wat je zelf kunt doen om verlichting te voelen. Ook lees je waarom de juiste mindset echt verschil maakt, waarom om pijnstilling vragen geen falen is, en wat je partner concreet voor je kan doen.

In het kort: Hoe ga je om met pijn tijdens de bevalling?

Pijn tijdens de bevalling hoort meestal bij het natuurlijke proces van bevallen. Door te begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, bewust te ontspannen en gebruik te maken van natuurlijke hulpmiddelen of pijnstilling wanneer nodig, kun je beter omgaan met weeënpijn en met meer vertrouwen bevallen.

Waarom doet een bevalling eigenlijk pijn?

De pijn tijdens een bevalling ontstaat doordat je baarmoeder ritmisch samentrekt. Die samentrekkingen, de weeën, zorgen ervoor dat je baarmoedermond zachter wordt en zich opent. Er gaat dus niets kapot. Je lichaam is juist hard aan het werk om je baby geboren te laten worden.

De weeën worden aangestuurd door het hormoon oxytocine. Door iedere wee beweegt je baby meestal een stukje verder door je bekken. In de praktijk merk ik dat het veel rust geeft als vrouwen begrijpen wat er tijdens een bevalling in hun lichaam gebeurt. Want als je pijn vooral ziet als een waarschuwing dat er iets misgaat, span je je vaak automatisch aan. Je houdt je adem vast, trekt je schouders op of probeert de wee tegen te houden. Dat kost veel energie, maakt het vaak moeilijker om te ontspannen en kan de ontsluiting tegenwerken.

De belangrijkste vraag is daarom niet alleen hoe je minder pijn kunt hebben, maar ook hoe je met die pijn omgaat. Weeënpijn heeft namelijk een functie: het helpt je lichaam om je baby geboren te laten worden. Als je begrijpt wat er gebeurt, wordt het vaak makkelijker om met de weeën mee te bewegen in plaats van ertegen te vechten.

Waar voel je de weeën en hoe erg is de pijn?

Weeënpijn kun je op verschillende plekken voelen. Sommige vrouwen voelen het vooral in hun onderbuik, anderen juist in hun rug of benen, en soms op meerdere plekken tegelijk. Dat verschilt per vrouw en zelfs per bevalling. Hoe je de pijn ervaart, hangt onder andere af van de fase van de bevalling en van de natuurlijke pijnstillende stoffen die je lichaam aanmaakt.

In de eerste fase van de bevalling zijn de weeën vaak nog onregelmatig of komen ze om de paar minuten. Ze duren meestal nog niet zo lang en veel vrouwen kunnen tussendoor gewoon praten, lachen of nog iets anders doen. In de praktijk zie ik dat vrouwen die in deze fase voortdurend met de weeën bezig zijn, de tijd vaak langzamer ervaren. Je hoeft in het begin dus nog niet volledig in de ‘bevalmodus’ te gaan.

Mijn advies is daarom om jezelf af te leiden zolang dat prettig voelt. Maak nog een wandeling, kijk een serie of doe iets waar je rustig van wordt. Dat helpt je vaak om ontspannen te blijven en energie te bewaren voor later in de bevalling.

Goed om te weten: een snelle bevalling is niet per definitie makkelijker. Als een bevalling snel verloopt, heeft je lichaam minder tijd om zich stap voor stap aan te passen aan de intensiteit van de weeën. Daardoor kunnen ze soms heftiger aanvoelen. Een snelle bevalling klinkt misschien aantrekkelijk, maar dat betekent niet automatisch dat je minder pijn ervaart.

Welke hormonen beïnvloeden hoeveel pijn je voelt?

Drie hormonen spelen een belangrijke rol tijdens de bevalling: oxytocine, endorfine en adrenaline. Als je begrijpt wat deze hormonen doen, wordt ook duidelijk waarom rust en veiligheid zoveel verschil kunnen maken tijdens een bevalling.

Oxytocine zorgt ervoor dat je baarmoeder samentrekt en helpt daarmee de ontsluiting op gang te brengen en te houden. Endorfine is de natuurlijke pijnstilling van je lichaam. Dit hormoon helpt je om met de weeën om te gaan en zorgt er vaak voor dat je meer naar binnen keert en minder bezig bent met alles om je heen. Veel vrouwen ervaren daardoor dat ze tijdens de bevalling echt in hun eigen bubbel zitten.

Adrenaline werkt anders. Dit hormoon komt vrij wanneer je lichaam spanning of stress ervaart. Een beetje adrenaline is helemaal niet erg, maar tijdens de ontsluitingsfase kan veel stress ervoor zorgen dat je minder goed ontspant en dat de bevalling minder soepel verloopt. Daarom zie je vaak dat weeën afnemen of veranderen wanneer een vrouw zich niet veilig voelt of voortdurend wordt gestoord.

Hier heb je dus wel invloed op. Zorg voor een omgeving waarin jij je prettig en veilig voelt. Een warme, rustige en gedimde ruimte helpt veel vrouwen om beter te ontspannen en hun aandacht naar binnen te richten. Dat ondersteunt de natuurlijke hormonen die tijdens een bevalling hun werk doen.

Tijdens het persen is adrenaline juist heel nuttig. Dan geeft het je vaak net dat beetje extra alertheid en energie dat je nodig hebt. Alle hormonen hebben dus hun eigen belangrijke rol tijdens een bevalling.

Natuurlijke manieren om met weeënpijn om te gaan

Er is veel meer mogelijk dan alleen medicinale pijnstilling. Er zijn verschillende natuurlijke manieren om de pijn te verlichten en je lichaam te helpen ontspannen. Veel van deze hulpmiddelen ondersteunen bovendien de aanmaak van endorfine, de natuurlijke pijnstilling van je lichaam.

Dit zijn de manieren die ik in de praktijk het vaakst adviseer.

Gebruik warmte

Ga in bad of neem een warme douche. Warmte helpt je spieren te ontspannen en kan ervoor zorgen dat weeën beter op te vangen zijn.

Blijf in beweging

Loop rond, wieg met je heupen of gebruik een skippybal. Op je rug liggen voelt voor veel vrouwen juist passief en kan de pijn intenser maken. Door te bewegen help je je baby bovendien om goed in te dalen en ondersteun je vaak het verloop van de bevalling.

Massage en tegendruk

Bij rugweeën kan stevige tegendruk op je onderrug veel verlichting geven. Vraag je partner of begeleider om je hierbij te helpen.

Let op je ademhaling

Je hoeft geen ingewikkelde ademhalingstechnieken te leren om goed te kunnen bevallen. Een rustige ademhaling met een lange uitademing helpt vaak al om spanning los te laten.

Ontspan je kaken

Er wordt vaak gezegd: een zachte kaak helpt een zachte bekkenbodem. Door bewust je kaken te ontspannen, merk je vaak dat de rest van je lichaam gemakkelijker ontspant.

Gebruik wat jou helpt ontspannen

Maak gerust geluid tijdens een wee, zet fijne muziek op, gebruik een geur die je prettig vindt of kruip even dicht tegen je partner aan. Alles wat jou helpt om je veilig en ontspannen te voelen, ondersteunt je lichaam tijdens de bevalling.

Wil je voor jezelf op een rij zetten welke hulpmiddelen bij jou passen? Dat is precies waar de opdrachten in mijn bevalcursus je bij helpen.

Helpt de juiste mindset echt tegen de pijn?

Ja, je mindset heeft veel invloed op hoe je een bevalling ervaart. Angst en spanning hebben effect op de hormonen die tijdens de bevalling een belangrijke rol spelen. Wanneer je gespannen bent, maakt je lichaam meer stresshormonen aan. Daardoor wordt ontspannen lastiger en kunnen weeën vaak ook moeilijker op gang blijven of intenser aanvoelen. Voel je je veilig en kun je je overgeven aan wat er gebeurt, dan krijgt je lichaam juist meer ruimte om zijn werk te doen.

In de praktijk zie ik dat veel vrouwen vooral vastlopen in hun hoofd. Ze willen grip houden, denken voortdurend na over wat er gebeurt en proberen de bevalling te controleren. Dat is heel begrijpelijk, maar het maakt het vaak moeilijker om mee te bewegen met wat je lichaam doet. Bevallen vraagt voor een groot deel om ontspanning en vertrouwen. En juist dat vinden we lastig in een maatschappij waarin we gewend zijn om alles te analyseren en te plannen.

Hoe kun je je tijdens je zwangerschap voorbereiden op bevalpijn?

Wat helpt, is om tijdens je zwangerschap bewust te oefenen met ontspannen en contact maken met je lichaam. Ik adviseer daarom vaak meditatie of andere ontspanningsoefeningen. Spanning zorgt er namelijk voor dat je sneller gaat piekeren en op zoek gaat naar controle, terwijl je lichaam juist het beste functioneert als het zich veilig en ontspannen voelt.

Doe je iets fout als je om pijnstilling vraagt bij de bevalling?

Nee. Om pijnstilling vragen betekent niet dat je iets fout doet. Het is simpelweg een keuze. En soms is het gewoon precies wat je nodig hebt.

Ik zie genoeg vrouwen die compleet op zijn na een lange nacht met weeën. Door voor pijnstilling te kiezen, krijgen ze weer wat rust en energie voor wat er nog komt. Achteraf zeggen veel vrouwen juist: “Ik ben blij dat ik het gedaan heb.” Ze voelden zich veilig, werden goed geholpen en kijken met een fijn gevoel terug op hun bevalling.

Veel vrouwen hebben het idee dat pijnstilling betekent dat ze het niet hebben volgehouden. Alsof je alleen goed bent bevallen als je thuis, in bad en zonder medicijnen bent bevallen. Maar dat is onzin. Je kunt bevallen met pijnstilling, zonder pijnstilling, thuis, in het ziekenhuis of met een keizersnede. Het zijn allemaal manieren waarop je baby geboren kan worden.

Hoe je bent bevallen, zegt niets over hoe sterk je bent. Het gaat er niet om hoeveel pijn je hebt doorstaan. Het gaat erom dat je keuzes hebt gemaakt die op dat moment goed voelden voor jou en je baby.

Wat kan je partner doen om je door de pijn te helpen?

Je partner kan tijdens de bevalling veel meer betekenen dan vaak wordt gedacht. Het belangrijkste is meestal heel simpel: rustig blijven en er voor je zijn. Spanning werkt aanstekelijk, maar rust gelukkig ook. Als je partner ontspannen is, helpt dat jou vaak ook om meer te ontspannen.

Je geboortepartner kan je op allerlei praktische manieren ondersteunen. Denk aan tegendruk geven bij rugweeën, je hand vasthouden, je masseren, een warm of koel washandje pakken, je helpen om van houding te wisselen of ervoor zorgen dat je voldoende drinkt. Samen rustig ademhalen kan ook prettig zijn. Bijvoorbeeld rustig inademen door je neus en langer uitademen.

In de praktijk zie ik dat partners die zich hebben voorbereid echt een verschil kunnen maken. Ze weten wat hun vrouw belangrijk vindt en kunnen haar daarbij ondersteunen, zeker op momenten waarop zij zelf vooral bezig is met de bevalling. Als je je gesteund en veilig voelt, is het vaak makkelijker om te ontspannen en met de weeën mee te bewegen.

Veelgestelde vragen over pijn tijdens de bevalling

Tot slot

Omgaan met pijn tijdens de bevalling begint bij begrijpen wat er in je lichaam gebeurt. Als je weet dat weeën ervoor zorgen dat je baarmoedermond zich opent en dat hormonen zoals endorfine en adrenaline invloed hebben op hoe je pijn ervaart, wordt het vaak makkelijker om met de bevalling mee te bewegen in plaats van ertegen te vechten.

Daarnaast zijn er allerlei dingen die kunnen helpen om de pijn beter op te vangen. Wat veel vrouwen spannend vinden, is niet eens de pijn zelf, maar het idee dat ze er geen invloed op hebben. Dat ze niet weten wat er komt en het maar moeten ondergaan. Juist dat gevoel van machteloosheid zorgt er vaak voor dat vrouwen minder prettig op hun bevalling terugkijken.

Als verloskundige begeleid ik dagelijks bevallingen. Ik zie hoe groot het verschil kan zijn wanneer vrouwen begrijpen wat er tijdens een bevalling gebeurt en weten welke mogelijkheden ze hebben om ermee om te gaan. Je hoeft het niet perfect te doen en er is niet één juiste manier om te bevallen. Je mag ontdekken wat voor jou werkt.