Thuisbevalling: waar kun je op letten en is het veilig?

Je hebt het misschien al een keer hardop gezegd: “Ik denk erover om thuis te bevallen.” En meteen kwamen de reacties. Je moeder die zegt dat het gevaarlijk is. Een collega die vraagt of je dat wel durft. Een vriendin die vertelt over die ene bevalling die net op tijd in het ziekenhuis eindigde. Iedereen heeft er een mening over, en bijna niemand vraagt wat jij nodig hebt.

Want ergens trekt het je juist: bevallen in je eigen huis, je eigen badkamer, je eigen bed. Geen tas inpakken, geen autorit midden in de weeën, geen vreemde gangen. Maar ’s nachts komt die ene vraag terug. Wat als er iets misgaat? Ben ik dan wel op tijd in het ziekenhuis? En doe ik mijn kindje niet tekort door thuis te blijven?

Laat ik je direct antwoord geven: een thuisbevalling is bij een zwangerschap zonder verhoogd risico net zo veilig als een bevalling in het ziekenhuis. En heb jij van je verloskundige de optie gekregen om thuis te bevallen, dan val je in die groep; anders had je het advies gekregen om in het ziekenhuis te bevallen. Mijn naam is Dominique De Leon Sanchez, verloskundige en eigenaar van Verloskundigenpraktijk Draagkracht in Leiden. Ik begeleid regelmatig thuisbevallingen en ik zie steeds hetzelfde: het belangrijkste is dat je bevalt op de plek waar jij je veilig voelt, en dat het jouw eigen keuze is geweest.

In dit blog leg ik je uit waarom thuis bevallen veilig is, voor wie het past, wat de voor- en nadelen zijn en waar je op moet letten als je thuis wilt bevallen. Zodat jij straks kunt kiezen op basis van kennis, en niet op basis van de angst van anderen.

Waarom is een thuisbevalling net zo veilig als een ziekenhuisbevalling?

Een thuisbevalling is veilig omdat verloskundigen zijn opgeleid om acute situaties op te lossen, de juiste spullen en medicatie bij zich hebben (tot en met een baarkruk) en nauw samenwerken met het ziekenhuis.

Ik snap goed waar de twijfel vandaan komt. In het ziekenhuis staat alle apparatuur klaar, thuis lijkt er niets te zijn. Maar dat klopt niet. Verloskundigen zijn getraind om ook in een spoedsituatie te handelen, en die kennis houden ze bij met jaarlijkse cursussen. Ze hebben zuurstof bij zich en kunnen een baby beademen als dat nodig is. Ze hebben medicatie mee om ruim bloedverlies te stoppen. De belangrijkste eerste handelingen die in het ziekenhuis gebeuren, kunnen dus ook gewoon bij jou thuis.

Ook tijdens de bevalling zelf wordt de conditie van je baby in de gaten gehouden. Met een doptone, het apparaatje waarmee de verloskundige het hartje van je baby luistert, wordt regelmatig gecontroleerd hoe je kindje het doet. Zo valt het op tijd op als er iets verandert.

Daarnaast is er in Nederland een goede samenwerking tussen verloskundigen en ziekenhuizen. Is er wel een spoedsituatie, dan is de ambulance meestal snel ter plekke en zit je hier zelden een uur van een ziekenhuis vandaan. Je kunt dus vlot verplaatst worden als er verdere zorg nodig is.

Wij hebben in Nederland een uniek systeem. Je kunt thuis bevallen of in het ziekenhuis, en dat vind ik iets moois: jij hebt als vrouw de keuze. Het maakt mij eerlijk gezegd niet zoveel uit waar je bevalt. Het belangrijkste is dat je bevalt op de plek waar jij je fijn en veilig voelt, en dat het jouw eigen keuze is geweest.

Voor wie is thuis bevallen geschikt?

Thuis bevallen kan als je een laagrisico zwangerschap hebt en als het idee je rust geeft of je dit gewoon fijner vindt.

Dat eerste bepaal je samen met je verloskundige. Krijg jij de optie om thuis te bevallen, dan is je risico laag. Bij een verhoogd risico krijg je het advies om in het ziekenhuis te bevallen.

Sommige vrouwen kunnen zich thuis het beste ontspannen: je eigen wc, je eigen badkamer, je eigen omgeving waar niemand zomaar binnenloopt. Andere vrouwen weten dat het thuis onrustig is, bijvoorbeeld omdat er meer mensen in huis wonen, of voelen zich juist veiliger in het ziekenhuis waar alle apparatuur al aanwezig is. Ook dat is een goede reden.

En nog iets: laat je bij deze keuze niet leiden door de meningen van anderen. De mensen om je heen bedoelen het goed, maar zij hoeven niet te bevallen. Jij wel. In de praktijk zie ik dat vrouwen die hun keuze baseren op de verhalen om hen heen, veel onrustiger hun bevalling ingaan dan vrouwen die kiezen op basis van wat henzelf rust geeft.

In de praktijk zeg ik dan ook altijd: beval daar waar jij je kunt ontspannen. Waar dat is, verschilt per vrouw.

Wat zijn de voordelen van een thuisbevalling?

In de praktijk zien we dat vrouwen die thuis bevallen minder kans hebben op medisch ingrijpen. Er is minder vaak bijstimulatie met synthetische oxytocine nodig omdat de weeën stagneren, en er wordt minder vaak om pijnstilling gevraagd.

Dat heeft veel te maken met het hormoon oxytocine, de motor achter je weeën. Oxytocine stroomt het beste in een warme, gezellige, donkere ruimte waar jij je veilig voelt. Een ritje naar het ziekenhuis, naar buiten gaan, felle lichten: dat kan die stroom verstoren. Zeker als je nog beginnende weeën hebt, kan de bevalling daardoor tijdelijk stilvallen. Thuis blijf je in je eigen bubbel zitten.

Er zijn meer voordelen. Aan een thuisbevalling zijn geen kosten verbonden. De kraamverzorgende komt bij jou thuis assisteren en blijft na de bevalling om je te helpen met de baby. Je hoeft dus nergens meer naartoe; je ligt gewoon in je eigen bed. 

Wat zijn de nadelen van thuis bevallen?

Het grootste nadeel: ontstaan er complicaties, dan moet je alsnog naar het ziekenhuis, soms per ambulance. Dat is niet fijn en niet prettig. Wil je dat risico echt niet lopen, dan kan het handiger zijn om alvast in het ziekenhuis te bevallen.

Ook pijnstilling duurt thuis langer. Wil je tijdens de bevalling bijvoorbeeld toch een ruggenprik, dan ga je eerst nog naar het ziekenhuis. Het duurt dus wat langer voordat je die pijnstilling krijgt.

En eerlijk is eerlijk: bevallen in het ziekenhuis heeft ook voordelen. Je weet van tevoren al waar je naartoe gaat, dus je hoeft niet halverwege te verkassen. Dat kan een gevoel van regie geven. 

Waar moet je op letten als je thuis wilt bevallen?

Wil je thuis bevallen, regel dan vooraf een paar praktische dingen en houd ruimte voor het scenario dat het anders loopt.

Zorg voor vervoer. 

Ook al ben je van plan thuis te blijven: zorg dat je zelf naar het ziekenhuis kunt rijden als dat nodig is. Je verloskundige belt dan eerst met het ziekenhuis om te kijken of er plek is.

Weet dat het eerste deel sowieso thuis is. 

Ook als je in het ziekenhuis wilt bevallen, doe je het eerste stuk van de bevalling gewoon thuis. Meestal ga je pas tussen de 4 en 7 centimeter ontsluiting richting het ziekenhuis, afhankelijk van of het je eerste of tweede bevalling is en van de afspraken in jouw regio. 

Maak van je huis een fijne bevalplek. 

Een warme, donkere, rustige ruimte helpt de oxytocine stromen. Denk na over waar in huis jij je het meest kunt ontspannen. Thuis kun je bovendien vrij bewegen en alle bevalhoudingen uitproberen: onder de douche, op de bank, op handen en knieën in je eigen slaapkamer.

Oefen alvast met ontspannen. 

Thuis bevallen werkt het beste als jij je lijf kunt laten doen wat het kan. Dat ontspannen kun je nu al oefenen. Mijn gratis meditatie helpt je om uit je hoofd te komen en spanning los te laten, en dat is precies wat je straks tijdens je bevalling nodig hebt.

Mag je tijdens de bevalling nog van gedachten veranderen?

Ja, altijd. Je keuze voor thuis of ziekenhuis staat nooit vast.

Ik heb vaak genoeg vrouwen gehad die van tevoren voor het ziekenhuis kozen en tijdens de bevalling zeiden: “Ik zit hier zo fijn thuis, ik voel mij hier op mijn plek, ik wil graag thuis blijven.” Andersom gebeurt ook. Je wilde thuis bevallen en je vindt het alsnog fijner om naar het ziekenhuis te gaan. Dan ga je alsnog naar het ziekenhuis, dat is oke.

Jouw verloskundige is gewend om te schakelen en in te spelen op wat jij op dat moment nodig hebt. Spreek je dus uit. Dan denkt je zorgverlener met je mee en maken jullie samen een nieuw plan.

Veelgestelde vragen over de thuisbevalling

Kies de plek waar jij je veilig voelt

Een thuisbevalling is bij een laagrisico zwangerschap net zo veilig als een ziekenhuisbevalling. Je verloskundige is getraind voor acute situaties, heeft de juiste spullen bij zich en het ziekenhuis is altijd dichtbij. 

In algemene zin geldt: de beste plek om te bevallen is de plek waar jij je kunt ontspannen. Voor de één is dat thuis, voor de ander het ziekenhuis. Als het maar jouw eigen keuze is.