Bevalhoudingen: welke houdingen helpen tijdens de bevalling?

Je hebt op Instagram voorbij zien komen dat je beter niet op je rug kunt bevallen. En nu vraag je je af: hoe dan wel? Misschien hoop je op een lijstje waaruit je alvast kunt kiezen, zodat je straks niet voor verrassingen komt te staan.

Ik ben Dominique, verloskundige en eigenaar van Verloskundigenpraktijk Draagkracht in Leiden. Ik begeleid bijna elke dag bevallingen, thuis en in het ziekenhuis. Daarbij zie ik steeds weer hoeveel verschil een houding kan maken, en ook hoe weinig je daar vooraf over kunt beslissen.

Het eerlijke antwoord op je vraag: voor de meeste vrouwen is het prettig om tijdens de bevalling rechtop te blijven en te bewegen. De zwaartekracht helpt mee, je bekken hebben meer ruimte en veel vrouwen ervaren minder pijn. Maar de beste bevalhouding bestaat niet. Tijdens de bevalling merk je vanzelf wat voor jou prettig voelt.

In dit blog lees je welke bevalhoudingen er zijn, welke houdingen je tijdens de ontsluiting en het persen kunt proberen en waarom je nu nog helemaal niets hoeft te kiezen.

Waarom is je houding tijdens de bevalling zo belangrijk?

Je houding heeft invloed op hoe je kindje indaalt, hoe je de weeën ervaart en hoeveel controle je zelf voelt. Ik zeg weleens: een goede houding kan echt verschil maken tijdens de bevalling.

Bewegen helpt je baby om goed in te dalen en kan ervoor zorgen dat je bevalling beter vordert. Als je loopt, je heupen draait of regelmatig van houding wisselt, geef je je kindje de ruimte om zijn weg door je bekken te vinden. Blijf je lang in dezelfde houding liggen, dan mis je dat voordeel.

Je houding doet ook iets met hoe je je voelt. Sta je rechtop of zit je op handen en knieën, dan heb je vaak het gevoel dat je actief met de weeën meewerkt. Lig je op je rug, dan voelen veel vrouwen zich juist passiever, alsof de bevalling hen overkomt. Dat gevoel kan ervoor zorgen dat de pijn heftiger aanvoelt. Bij rugweeën kan op je rug liggen bovendien extra onprettig zijn, omdat je baby tegen je onderrug drukt.

Dat het ook anders kan, blijkt uit onderzoek. De KNOV, de beroepsorganisatie van verloskundigen, schrijft dat bevallen in een andere houding dan liggend op je rug verschillende voordelen heeft. Daarnaast blijkt dat vrouwen die zelf hun baringshouding konden kiezen, vaak met een beter gevoel terugkijken op hun bevalling. Een houding die bij je past, kan je lichaam ondersteunen en je meer het gevoel geven dat je zelf de regie hebt.

Is het slecht om op je rug te bevallen?

Nee, bevallen op je rug is soms de beste keuze. Wel klopt het dat veel vrouwen op hun rug bevallen zonder dat daar een medische reden voor is. Vaak gebeurt dat omdat het nu eenmaal zo loopt en niemand een andere houding voorstelt. Dat vind ik jammer. In het ziekenhuis zie ik regelmatig vrouwen op hun rug persen, terwijl hun benen aan beide kanten worden vastgehouden. Dat is een ontzettend kwetsbare houding. Veel vrouwen vinden het bovendien gewoon niet prettig om zo te bevallen.

Tegelijk wil ik niet dat ‘nooit op je rug bevallen’ een nieuwe regel wordt. Soms is het juist fijn om even te liggen en op adem te komen. Op je zij liggen kan heel prettig zijn om tussen de weeën door even uit te rusten. En soms is er een medische reden waarom je in bed moet blijven. 

Ook dan kun je vaak nog half rechtop of op je zij liggen. Het belangrijkste is dat je weet welke mogelijkheden je hebt en dat de houding een bewuste keuze is en niet iets wat je zomaar overkomt. Over die keuze mag je altijd meedenken.

Welke bevalhoudingen zijn er en wat zijn de voordelen?

Je kunt de verschillende bevalhoudingen grofweg in vijf groepen verdelen: staand en in beweging, zittend, op handen en knieën, op je zij en in bad of onder de douche. Elke houding heeft zijn eigen voordelen. En misschien nog wel het belangrijkste: je mag tijdens de bevalling zo vaak van houding wisselen als je wilt, zowel tijdens de ontsluiting als tijdens het persen.

Staand en in beweging

Rondlopen, tegen je partner aan leunen of je heupen in rondjes draaien op een skippybal: zolang je rechtop bent en blijft bewegen, helpt de zwaartekracht mee. Je baby kan makkelijker indalen en de weeën doen beter hun werk. Veel vrouwen vinden het ook prettiger om weeën op te vangen als ze kunnen bewegen, dan wanneer ze in bed liggen. Bovendien geeft bewegen veel vrouwen het gevoel dat ze zelf actief bezig zijn, in plaats van dat de bevalling hen overkomt.

Zittend en op de baarkruk

Zittend ben je goed ondersteund en blijf je toch rechtop. Ook in deze houding helpt de zwaartekracht mee. Een baarkruk wordt vooral gebruikt tijdens het persen. Maar uit mijn eigen praktijk weet ik dat je van tevoren niet kunt voorspellen of je die fijn vindt. Regelmatig zeggen vrouwen dat ze per se op een baarkruk willen bevallen. Zodra we hem neerzetten, blijkt het toch niets voor ze te zijn. En net zo vaak gebeurt het andersom: iemand probeert hem zonder verwachtingen en wil daarna niet meer anders. Je weet pas wat prettig voelt als je het tijdens de bevalling uitprobeert.

Op handen en knieën

Op handen en knieën, ook wel de all fours-houding genoemd, krijgt je bekken meer ruimte. Dat kan je baby helpen om makkelijker te draaien en verder in te dalen. Heb je rugweeën? Dan is dit vaak ook een fijne houding, omdat je partner goed tegendruk kan geven op je onderrug. Veel vrouwen ervaren dat als een grote verlichting.

Op je zij

Zijligging is een rustige houding waarin je tussen de weeën door kunt bijkomen. Dat is fijn als de bevalling lang duurt of als je moe bent. Ook persen kan prima op je zij. Je houdt dan je bovenste been omhoog of laat het ondersteunen.

In bad of onder de douche

Warm water helpt veel vrouwen om te ontspannen en kan de pijn van de weeën verlichten. Onder de douche kun je bovendien blijven staan of bewegen. Zo profiteer je van de warmte en van de voordelen van een rechtopstaande houding.

Welke houdingen helpen tijdens de ontsluiting?

Tijdens de ontsluiting is het vooral belangrijk dat je de weeën zo goed mogelijk opvangt en tussendoor probeert te ontspannen. Bewegen helpt daar vaak bij. Loop een stukje rond, draai rondjes met je heupen op een skippybal of leun tijdens een wee op je partner of op het aanrecht. Warmte kan ook prettig zijn. Ga bijvoorbeeld onder de douche of in bad. Heb je veel last van je onderrug, dan kan je partner tijdens een wee tegendruk geven.

Blijf gerust van houding wisselen. Zit of lig je al een tijd hetzelfde, probeer dan eens iets anders. Je partner kan je daarbij helpen door af en toe een andere houding voor te stellen. Spreek dit van tevoren af, want tijdens de bevalling denk je daar zelf vaak niet meer aan.

Wat ook helpt, is zo goed mogelijk ontspannen. Ontspan bijvoorbeeld bewust je kaken. Dat helpt vaak ook om de rest van je lichaam los te laten. Vind je het lastig om uit je hoofd te komen en meer op je lichaam te vertrouwen? Daar kun je nu alvast mee oefenen. Mijn gratis meditatie helpt je om meer in je lichaam te komen. Dat is precies wat je tijdens de bevalling goed kunt gebruiken.

Welke houdingen helpen tijdens het persen?

Tijdens het persen kun je rechtop zitten of hangen, op je zij liggen, op handen en knieën zitten of een baarkruk gebruiken. Er is niet één houding die voor iedereen het beste werkt. Tijdens de bevalling merk je vanzelf wat voor jou prettig is.

Ook tijdens het persen kun je gerust van houding wisselen. Gaat het persen niet goed vooruit, dan stel ik als verloskundige vaak een andere houding voor. Alleen al van houding veranderen kan soms net het verschil maken. Geef daarom vooral aan wat prettig voelt en wat juist niet.

Kun je van tevoren je ideale bevalhouding kiezen?

Nee, meestal niet. Van tevoren weet je vaak niet welke houding voor jou het prettigst gaat zijn. Dat ontdek je pas tijdens de bevalling. Ik snap dat je nu alvast een keuze wilt maken, want dat geeft houvast. Maar tijdens de bevalling kan blijken dat iets heel anders fijner voelt. Probeer daarom niet te veel vast te houden aan een plan als je lichaam iets anders aangeeft.

Wat wel helpt? Weet welke houdingen er zijn. Dan kun je tijdens de bevalling makkelijker van houding wisselen en kiezen wat op dat moment goed voelt. Daarnaast helpt het om tijdens je zwangerschap af en toe bewust contact te maken met je lichaam en je baby. Hoe meer vertrouwd je raakt met wat je lichaam je vertelt, hoe makkelijker je straks voelt of je wilt staan, hangen, zitten of liggen.

Wil je je voorkeuren toch opschrijven? Zet ze dan in je geboorteplan, maar zie ze als wensen en niet als een vast plan. Je kunt bijvoorbeeld opschrijven dat je graag vrij wilt bewegen en niet standaard op je rug wilt persen. 

Wat kan je partner doen met houdingen tijdens de bevalling?

Best veel. Een goede geboortepartner kan in de gaten houden of je al een tijd in dezelfde houding zit of ligt en voorstellen om iets anders te proberen.

Bijvoorbeeld: “Zullen we even onder de douche gaan?” Of: “Zullen we eens op de bal zitten?”

Als je midden in de bevalling zit, denk je daar zelf vaak niet meer aan. Daarnaast kan je partner je letterlijk ondersteunen: door iemand te zijn om tegenaan te leunen tijdens een wee of door stevige tegendruk te geven op je onderrug als je rugweeën hebt. Zo help je elkaar tijdens de bevalling: jij voelt wat prettig is, je partner helpt je om verschillende houdingen uit te proberen.

Veelgestelde vragen over bevalhoudingen

Conclusie: de beste houding vind je tijdens de bevalling zelf

Rechtop en in beweging bevallen heeft voor veel vrouwen voordelen. De zwaartekracht helpt mee, je bekken krijgen meer ruimte en veel vrouwen voelen zich actiever tijdens de bevalling. Toch bestaat er geen perfecte bevalhouding. Misschien zocht je een lijstje met de juiste houding, terwijl het belangrijkste juist is dat je nu nog niets hoeft te kiezen. Wat op het ene moment fijn voelt, kan een uur later heel anders zijn. Geef jezelf daarom de ruimte om te proberen, van houding te wisselen en steeds opnieuw te voelen wat op dat moment prettig is. Dat kan bij thuisbevalling en in het ziekenhuis.

Als verloskundige zie ik iedere week weer hoeveel verschil dat maakt. Vrouwen die weten welke mogelijkheden er zijn en daar tijdens de bevalling flexibel mee omgaan, kijken vaak met een beter gevoel terug op hun bevalling, ook als die anders loopt dan verwacht. In mijn bevalcursus laat ik uitgebreid zien welke houdingen je kunt gebruiken en wanneer ze prettig kunnen zijn.